خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: آموزشي

 

اگر چه تأسيس دانشگاه تهران در سال 1313 نقطه عطفي در تاريخ آموزشي ايران است اما تأسيس دانشگاه پيام نور با هدف توسعه آموزش از راه دور و دانشگاه آزاد اسلامي به عنوان اولين دانشگاه خصوصي و غيردولتي كشور را مي‌توان نقطه آغازي براي توسعه و تحول آموزش عالي در ايران پس از پيروزي انقلاب اسلامي و در جهت افزايش پوشش آموزش عالي كشور خواند.

 

---

البته با توجه به محدوديت ظرفيت دانشگاههاي دولتي و با وجود آنكه نمي‌توان سهم دانشگاه آزاد اسلامي در افزايش دسترسي به دانشگاه را در كشور ناديده گرفت، دوره‌هاي فراگير دانشگاه پيام‌نور را مي‌توان نقطه عطفي در نظام پذيرش نوين دانشجو در كشور خواند.

دوره‌هايي كه تحول اساسي در روند پذيرش دانشجو در كشور ايجاد كرد و براي نخستين بار راه حل تازه‌اي براي ورود به دانشگاه ارائه كرد تا علاقمندان به تحصيل بتوانند به شكلي ساده‌تر بدون در نظر گرفتن ظرفيت و تنها بر اساس تواناييهاي علمي نه رقابت علمي به دانشگاه راه يابند.

دوره‌هاي فراگير براي اولين بار در نظام آموزش عالي كشور توسط دكتر حسن ظهور رييس سابق دانشگاه پيام نور طرح و در سال 1372 در مقطع كارداني و كارشناسي اجرايي شد.

دوره فراگير را مي‌توان موجبات ورود علاقمندان به تحصيلات علمي بر مبناي توانايي علمي بيان كرد هر چند كه در ابتداي كار اين دوره‌ها مخالفتهاي متنوعي از سوي صاحبنظران در ارتباط با سطح كمي و كيفي اين دوره ‌مطرح شد.

اكنون بيش از يك دهه از عمر دوره‌هاي فراگير مي‌گذرد و دكتر ظهور بنيانگذار اين دوره، اگر چه هم اكنون ديگر رييس دانشگاه پيام نور نيست و دبير فرهنگستان علوم مي‌باشد، در گفت‌وگو با ايسنا به بررسي فراز و نشيبهاي شيوه‌هاي نوين پذيرش دانشجو در كشور پرداخته است كه مشروح آن در پي مي آيد:

دكتر حسن ظهور در گفت‌وگويي تفضيلي با خبرنگار صنفي آموزشي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، كنكور را يكي از روشهاي پذيرش دانشجو در دانشگاه‌ها بيان كرد و گفت: با توجه به وجود متقاضي بالا و ظرفيت محدود در حقيقت كنكور يك آزمون رقابتي است كه داوطلبان با يكديگر رقابت مي‌كنند تا از اين ميان، بهترين‌ها انتخاب شوند.

وي افزود: در روش فوق به دليل اينكه ملاك تنها پر كردن ظرفيت است، گاهي اوقات افراد با وجود عدم برخورداري از حداقل سواد لازم در كنكور پذيرفته مي‌شوند و برعكس آن ممكن است فرد با وجود برخورداري از معلومات لازم و تنها به دليل عدم ظرفيت نتواند در اين رقابت پذيرفته شود.

دكتر ظهور با اشاره به روش ديگر پذيرش دانشجو، با بيان اينكه گاهي اوقات براي اشباع ظرفيت محدود كنكور يك حداقلي از معلومات داوطلب ملاك عمل قرار مي‌گيرد، اظهار كرد: در واقع ظرفيت محدود كنكور در صورتي پر مي‌شود كه تعداد داوطلبان متقاضي واجد شرايط لازم وجود داشته باشند كه در واقع طي اين روش مي‌توان حداقل معلومات لازم را با گذاشتن يك كفه معلومات كنترل كرد.

وي با بيان اينكه گاهي اوقات كنكور از لحاظ رشته محل ملاك عمل قرار مي‌گيرد، تصريح كرد: ممكن است در يك رشته محل خاصي به دليل وجود داوطلب فراوان تنها ظرفيت پذيرش تعداد كمي از متقاضيان وجود داشته باشد كه دراينجا با بكارگيري كنكور افرادي با سواد علمي بالاتر در رشته‌هاي پرمتقاضي و ساير افراد نيز با رتبه‌هاي بعدي در رشته محل‌هايي كه داوطلب كمتري دارد، پذيرفته مي‌شوند.

وي در خصوص ديگر روشهاي پذيرش دانشجو در دنيا به انجام روش كنكور به صورت غيرمتمركز در برخي از كشورها اشاره كرد و گفت: در اين روش افراد با شركت در آزمونهاي مختلف، نمرات و كارنامه‌هاي تحصيلي خود را به دانشگاه مورد نظر مي‌فرستند و دانشگاه مربوط نيز با بررسي سوابق علمي داوطلب و بر اساس ظرفيت خود افراد واجد شرايط را پذيرش مي‌كند. به عبارت ديگر دانشگاه به بررسي آزمون‌هاي يكنواخت داوطلب مي‌پردازد كه درواقع گزينش از سنجش جدا مي‌شود و گزينش براساس ظرفيت و شرايط دانشگاه انجام مي‌گيرد.

وي در ادامه افزود: برخي از دانشگاه‌ها بدون توجه به شركت داوطلبان در آزمون‌هاي خاص، تنها با بررسي كارنامه وسوابق علمي و تحصيلي داوطلبان، وجود حداقل معلومات متقاضي و همچنين ميزان ظرفيت خود،‌دانشجو را پذيرش مي‌كنند.

رييس سابق دانشگاه پيام نور روش ديگر پذيرش دانشجو در دانشگاه را از طريق دوره‌هاي فراگير بيان كرد و گفت: در اين دوره‌ها، دروس نيمسال اول دانشگاه بر طبق يك برنامه تنظيم شده به دانشپذير (داوطلب) ارائه مي‌شود كه در اين راستا داوطلبان با شركت در يك آزمون و كسب حد نصاب‌هاي لازم (كسب نمره 10 و معدل 12 در مقطع كارشناسي،‌نمره 12 و معدل 14 در كارشناسي ارشد و نمره 14 و معدل 16در مقطع دكتراي تخصصي) مي‌توانند به عنوان دانشجو در دانشگاه مربوط ادامه تحصيل دهند.

در دوره‌هاي فراگير نبايد رقابت مطرح شود

وي با تاكيد بر اينكه در دوره‌هاي فراگير ظرفيت متناسب با توان علمي افراد تنظيم مي‌شود و به عبارتي مبنا حداقل معلومات داوطلب (در حد قبولي) است و نه ظرفيت، تصريح كرد: در دوره‌هاي فراگير رقابت مطرح نيست چرا كه ملاك كسب حداقل‌ها توسط دانشپذير است.

دكتر ظهور افزود: بايد با ايجاد امكانات و گسترش ظرفيت تعدادي از رشته محل‌هاي خاص، سيستمي را ايجاد كرد كه داوطلبان تنها با كسب حد نصاب‌هاي لازم و بدون توجه به ظرفيت بتوانند ادامه تحصيل دهند.

وي در ادامه با بيان اينكه در دوره‌هاي فراگير توصيه نمي‌شود كه نمرات به گونه‌اي روي منحني رود كه رقابت محسوب شود، تصريح كرد: به عبارتي نبايد نمرات داوطلب را به نحوي روي منحني برد كه ظرفيت را ارضا كند بلكه بايد ظرفيت را با امكانات ديگر به حدي توسعه داد كه هر فرد در صورت كسب حداقل ها بتواند وارد دانشگاه شود.

به گفته رييس سابق دانشگاه پيام نور در دوره‌هاي فراگير بر عكس كنكور ظرفيت در قبولي داوطلب ملاك نيست بلكه هدف از دوره‌هاي فراگير اين است كه افراد بتوانند در صورت كسب حد نصاب هاي علمي لازم در هر تعداد قبول شوند ويا برعكس در صورت عدم كسب حد نصاب لازم باز به هر تعداد پذيرفته نشوند و در اين جا نبايد با بردن نمرات دانش پذير بر روي منحني ظرفيت را براي افزايش قبولي و يا كاهش آن كنترل كرد.

دكتر ظهور كه موسس دوره‌هاي فراگير در ايران است، در ادامه هدف از تاسيس اين دوره‌ها را ارتقاي سطح علمي و فرهنگي كشور عنوان كرد و گفت: توسعه همه جانبه جامعه‌اي امكان پذير نيست مگر اينكه سطح علمي و فرهنگي جامعه نيز به موازات آن ارتقا يابد.

وي به ضرورت ايجاد ظرفيت در رشته‌هاي خاصي همچون علوم انساني و برخي از رشته‌هاي علوم پايه كه در ارتقاي سطح جامعه تاثيرگذار است، اشاره كرد و گفت: ‌در اين راستا داوطلبان در صورت كسب حدنصاب‌هاي علمي لازم در رشته‌هاي به خصوصي مي‌توانند ادامه تحصيل دهند ولي بايد توجه داشت كه كسب حداقل‌ها براي تمامي رشته‌ها و يا رشته محل‌ها امكان پذير نيست.

وي با تاكيد بر اينكه براي ايجاد ظرفيت دردوره‌هاي فراگير بايد يكسري از امكانات و نظام‌هاي آموزش خاص اتخاذ شود، اظهار كرد: در اين جا مي‌توان در كنار نظام آموزش حضوري، آموزش باز و از راه دور را نيز مطرح كرد و حتي مي توان به صورت نظام توام يعني بخشي از آموزش حضوري و بخشي ديگر از راه دور باشد كه در حال حاضر به اين روش سيستم آموزش نيمه حضوري گفته مي‌شود.

دكتر ظهور از جمله روش‌هاي آموزش از راه دور را شامل آموزش الكترونيك (مجازي)، استفاده از كتاب، نوارهاي صوتي تصويري و غيره بيان كرد و گفت: با ايجاد اين امكانات مي‌توان در رشته محل‌هايي خاص ظرفيت را به گونه‌اي باز كرد كه افراد در صورت برخورداري از توانايي علمي لازم بتوانند در رشته‌هايي خاص وارد دانشگاه شوند.

رييس سابق دانشگاه پيام نور در پاسخ به اين سوال كه آيا مي‌توان از دوره‌هاي فراگير به جاي كنكور حتي براي رشته‌هايي با ظرفيت‌هاي محدود استفاده كرد، پاسخ مثبت داد و گفت: در اين صورت ميزان معلومات ورودي براي آن رشته ها بايد حتما از حداقل‌ها بالاتر باشد.

وي افزود: در روش كنكور به دليل اينكه ملاك تنها پركردن ظرفيت است ممكن است فردي با حداقل معلومات پذيرفته و يا به دليل محدوديت ظرفيت با سواد بالا پذيرفته نشود ولي در دوره‌هاي فراگير براي رشته‌هايي كه ظرفيت محدود است داشتن معلومات در يك حد تعيين شده که در هر صورت نبايد از حداقل معلومات مورد نياز کمتر باشد ضروري است و در اصل ميزان ميانگين لازمه متناسب با آن رشته محل تنظيم مي‌شود.

دكتر ظهور با بيان اينكه در نظام آموزش از راه دور براي رشته محل‌هايي كه امكان توسعه دارد داشتن حداقل معلومات كافي است، تصريح كرد: اما براي رشته‌هاي با ظرفيت محدود كسب حداقل معلومات لازم است ولي كافي نيست.

چهار هدف اصلي آموزش عالي در دنيا

دكترظهور در بخش ديگري از سخنانش با بيان اينكه آموزش عالي در دنيا اهداف مختلفي دارد، به چهار هدف اصلي آن اشاره كرد و گفت: از جمله ماموريت‌هاي اصلي آموزش عالي مرزنوردي و گسترش مرزهاي دانش است و تعدادي از دانشگاه‌ها اصولا براي توليد علم و گسترش مرزهاي دانش تجهيز مي‌شوند و فعاليت اصلي خود را نيز روي اين موضوع مي‌گذارند و بيشتر محصلين آن با اين هدف دانش آموخته مي‌شوند.

وي ديگر ماموريت اصلي دانشگاه‌ها را تربيت نيروي انساني متخصص مورد نياز جامعه بيان كرد و گفت: در اين دانشگاه‌ها توليد علم نيز صورت مي‌گيرد ولي ماموريت اصلي آن تربيت متخصصين است.

وي ادامه داد: حل معضلات اجتماعي از طريق انجام پژوهش‌هاي مختلف ديگر ماموريت اصلي برخي دانشگاه‌هاست كه در اين دانشگاه‌ها نيز به طور طبيعي فرد متخصص و علمي نيز پرورش مي‌يابد ولي ماموريت اصلي اين دانشگاه ها کمک به حل معضلات اجتماعي از طريق پژوهش است.

وي ارتقاي سطح علمي و فرهنگي جامعه را ديگر ماموريت اصلي برخي از دانشگاه‌ها بيان كرد و گفت: طبيعي است كه در اين دانشگاه‌ها افراد متخصص، علمي و كاربردي نيز تربيت مي‌شوند، اما ماموريت اصلي اين دانشگاه ها ارتقاي سطح سواد، اطلاعات و پردازش عمومي جامعه است تا دانش آموخته گان اين دانشگاه‌ها با فعاليت در زمينه‌هاي مختلف به جامعه كمك كنند.

هدف از توسعه آموزشي عالي تنها تربيت متخصص براي رشته‌ هاي خاص نيست بلكه ارتقاي سطح علمي و فرهنگي جامعه نيز در زمره اهداف اصلي توسعه آموزش عالي محسوب مي¬شود.

وي به مخالفت برخي از افراد مبني بر توسعه آموزش عالي و افزايش تعداد ليسانسه‌ها در جامعه اشاره كرد و گفت: مخالفين به اين موضوع توجه ندارند كه هدف از اين توسعه تنها تربيت متخصص براي رشته هاي ‌خاص نيست بلكه جامعه عمل پوشاندن به چهار هدف ذکر شده و از آن جمله ارتقاي سطح علمي و فرهنگي جامعه است.

دكترظهورافزود: البته بايد توجه داشت كه توسعه آموزش عالي براي ارتقاي سطح علمي و فرهنگي جامعه نبايد جلوي توسعه كيفي رشته‌هاي خاص را بگيرد و همچنين نبايد از امكانات آنها استفاده كند و تنها بايد براي اداره امور از امکانات بالقوه اي که وجود دارد استفاده شود، و همچنين سعي در تامين کمبود امکانات و تجهيزات شود.

وي افزود: زماني كه سطح سواد اجتماعي ارتقا يابد به موازات آن نيز سطح شعور و فهم اجتماعي و همچنين قدرت تجزيه و تحليل جامعه نيز افزايش پيدا مي‌كند.

جامعه بايد قدرت جذب نخبگان خود را داشته باشد

رييس سابق دانشگاه پيام نور با بيان اينكه تنها كسب حداقل معلومات براي پذيرش دانشجو از طريق دوره‌هاي فراگير درتعدادي از دانشگاه‌ها، مخصوصاً دانشگاه هايي که ماموريت گسترش مرزهاي دانش و تربيت نيروهاي متخصص مورد نياز در زمينه هاي علمي را عهده دار هستند، کافي نيست، گفت: در دانشگاه‌هايي كه ماموريت اصلي آنها ارتقاي سطح علمي و فرهنگي جامعه است كسب حداقل معلومات دانش پذير ملاك عمل قرار مي‌گيرد.

دكتر ظهور در پاسخ به پرسشي در خصوص تفاوت فارغ التحصيلان از دانشگاه‌هاي مختلف،‌گفت: دانشگاه‌هاي مختلف با توجه به امكانات و شرايط خود دانشجويان مختلفي را براي جامعه پرورش مي‌دهند بنابراين دانشجويان در كل با يكديگر متفاوت هستند اما اين مبنا در فرد صحيح نيست.

رييس سابق دانشگاه پيام نور در خاتمه با تاكيد بر اينكه جامعه بايد قدرت جذب نخبگان خود را داشته باشد تصريح كرد: جامعه بايد علاوه بر استفاده از نتايج تحقيق و پژوهش نخبگان و ايجاد امكانات براي‌آنها، جايگاه نخبگان را بشناسد و به آنها ارزش دهد.

انتهاي پيام